Genocide en heroïne

Steef Meyknecht, docent Visual Ethnography, is jurylid bij het 31e Festival International de Cinema Ethnographique Jean Rouch. Hij vertelt over zijn ervaringen als jurylid.

Zondag 11-11-12

Bruxelles-Kigali, Ruwanda/ België, Maria France Collard, België. 118’’

Deze film gaat over de rechtszaak bij het hof van Assisie in Brussel over de genocide op de Tutsi in Rwanda in 1992. 2 miljoen mensen werden toen vermoord met bijlen, hakmessen en geweren. Bij de rechtszaak worden getuigenissen gehoord en wordt uiteindelijk de genocide van 20 jaar geleden erkend. Na 1992 zijn de dares Rwanda ontvlucht en ze lopen nog overal in de wereld op straat. De slachtoffers zijn bang ze in de tram of metro tegen te komen.

De rechtszaak wordt  heel effectief en strak gefilmd. De verklaringen van met name vrouwen worden discreet geregistreerd. Ook neemt Collard, de maakster,  indringende interviews af met vaak dezelfde mensen. Aangevuld met foto’s en andere documenten wordt het verhaal langzaamaan compleet. Er is bijvoorbeeld een vreselijk ‘huisfilmpje ‘ van moordenaars in-gemonteerd, zij bedrinken zich voor ze op pad gaan.

We praten hier over een langlopende genocide die sinds de jaren zestig van de vorige eeuw ruim 6 miljoen levens heeft gekost. In 1962 heeft Luc de Heusch hiervan als eerste verslag gedaan. Het gaat om geld, Rwanda is en rijk land, het is rijk aan grondstoffen. Tweespalt in het land maakt die grondstoffen makkelijker en goedkoper toegangkelijk

Zoals gezegd is het een beheerst gemaakte documentaire over een tragedie die na de 2de wereldoorlog zijn gelijke niet kent. De opnames zijn gestileerd en rustig. Dit in contrast met het gebeuren dat zich bij de de zitting van het hof van Assisie ontrolt. Muziek ontbreekt ook.  Er is geen behoefte aan extra effecten om zo een verhaal te benadrukken, integendeel.

Trong hay ngoà tay em (With or without me), Vietnam, Tran Phuong Thao, Vietnam & Swan Dubus,Frankrijk. 80’’

Deze film is gedraaid in Vietnam in samenwerking met Les Ateliers Varan. Varan is  een initiatief waarbij filmmakers uit de landen van herkomst getraind worden om documentaires te maken in de eigen omgeving. Het is in 1972 opgezet door een groep betrokken mensen waaronder  Jean Rouch. De ‘Varan gedachte’ is dat niet alleen de makers maar ook de onderwerpen  een ‘deelnemende ‘, actieve rol gaan spelen bij de realisatie van de documentaire.

In de film hebben 2 aan heroïne verslaafde mannen hoofdrol. Eén van de mannen injecteert zichzelf 6 keer per dag. Ze lijden aan aids, en hebben dat overgedragen aan hun partners. Alle scènes in de film hebben hun goedkeuring.

Doordat de twee mannen actief hebben deelgenomen aan de totstandkoming van de documentaire, lijkt het soms een speelfilm vol met prachtige, ondergestoken teksten van één van de mannen. We zien ze voortdurend met injectienaalden in de weer, ze rijden rond op bromfietsen, en hangen met andere junks. Er doorheen gesneden zitten weinig succesvolle  ‘rehab’ pogingen en intieme gesprekken met vriendinnen en moeders.

In mijn ogen is het een documentaire die niet het leven van deze twee jongens laat zien maar het laat het leven zien dat  de mannen  denken dat zij leven.  Naast de gruwel van de heroïne en de aids,  zit de film vol met dagdromen en  – niet realistische – lieflijke relatie scènes met de partner. Het toekomstperspectief van de 2 mannen wordt met deze eigen inbreng niet hoopvoller, maar wel wordt het romantisch en heroïsch.  Dit getoonde beeld stemt volgens mij niet overeen met de veel kalere,  en eindeloos meer egocentrische  werkelijkheid van drugsverslaafden.

Steef Meyknecht

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s